Marzenia ma każdy z nas, niektóre małe, codzienne, a inne wielkie, mogące odmienić nasze życie. Chcemy realizować pasje, rozwijać się zawodowo, doświadczać nowych rzeczy i żyć pełnią życia. Mimo to jednak zdarza się, że zanim zdążymy zrobić pierwszy krok, coś nas powstrzymuje. To „coś” to blokujące przekonania, które kształtują nasze myśli, emocje i decyzje – zarówno w sferze zawodowej, jak i w innych aspektach życia.
Dlaczego tak się dzieje? Skąd się biorą te przekonania i jak to możliwe, że mają aż taką moc? Blokujące przekonania powstają na bazie naszych doświadczeń, wychowania, a nawet norm społecznych, których często nie jesteśmy świadomi. Dotyczą naszych wartości, możliwości, relacji z innymi, a nawet tego, na co „zasługujemy” w życiu. To one sprawiają, że rezygnujemy z marzeń, zanim damy sobie szansę na ich realizację.
Czym są przekonania?
Przekonania to myśli, które uznajemy za prawdziwe – bez względu na to, czy faktycznie mają pokrycie w rzeczywistości. Kształtują nasze postrzeganie świata, wpływają na emocje i decyzje, jakie podejmujemy każdego dnia. Mogą dotyczyć nas samych („Jestem kompetentna”), innych ludzi („Ludzie są nieuczciwi”) czy ogólnych zasad rządzących światem („Sukces wymaga poświęceń”).
Przekonania powstają na bazie naszych doświadczeń, obserwacji i informacji, które przyswajamy od najmłodszych lat. Często przejmujemy je od rodziców, nauczycieli, rówieśników, a także z kręgu kulturowego, w którym żyjemy. Wiele z nich działa jak filtry, przez które patrzymy na rzeczywistość – to, co zgodne z naszymi przekonaniami, uznajemy za prawdziwe, a to, co im przeczy, często ignorujemy lub umniejszamy jego znaczenie.
Nie wszystkie przekonania są jednakowe – niektóre wspierają nas w rozwoju („Uczę się na błędach” czy „Zasługuję na szczęście”), podczas gdy inne będą nas ograniczać. To właśnie te negatywne przekonania nazywamy blokującymi.
Jak działają blokujące przekonania?
Blokujące przekonania to myśli, które ograniczają nasze możliwości i sabotują działania, które mogłyby przybliżyć nas do realizacji marzeń. Często przybierają formę negatywnych stwierdzeń o nas samych lub świecie, takich jak np.:
- Nie jestem wystarczająco dobra/y.
- Zmiana jest zbyt ryzykowna.
- Lepiej nie wychylać się, żeby nie popełnić błędu.
Te przekonania mogą dotyczyć każdej sfery życia – kariery, relacji, zdrowia czy rozwoju osobistego. To one sprawiają, że unikamy wyzwań, nie korzystamy z nadarzających się okazji lub rezygnujemy z marzeń, poddajemy się na starcie z lęku przed wyimaginowaną porażką.
Blokujące przekonania mają tak wielką moc, ponieważ działają automatycznie i podświadomie – nawet nie zauważamy, kiedy wpływają na nasze myśli, emocje i decyzje. Są źródłem frustracji poczucia niespełnienia. Czasem prowadzą też do wypalenia zawodowego, szczególnie jeśli przez długi czas powstrzymują nas przed zmianami sytuacji, które są dla nas szkodliwe.
Skąd biorą się przekonania?
Przekonania nie pojawiają się znikąd – kształtują się na podstawie naszych doświadczeń, otoczenia oraz informacji, które przyswajamy przez całe życie. W dzieciństwie ich najważniejszym źródłem są rodzice, opiekunowie i nauczyciele. To od nich uczymy się, co jest „dobre” lub „złe”, co „wypada”, a co „nie przystoi”. Ich opinie i wartości stają się podstawą naszych własnych przekonań, nieświadomie przyswajamy ich spojrzenie na świat.
Duży wpływ na nasze myślenie mają również doświadczenia życiowe – zarówno te pozytywne, jak i negatywne. Sukcesy wzmacniają w nas wiarę we własne możliwości, podczas gdy porażki mogą prowadzić do powstawania przekonań typu „Nie dam rady” czy „Nie nadaję się do tego”.
I nie zawsze liczy się samo wydarzenie, ale to, jak je interpretujemy. Dwie osoby w tej samej sytuacji mogą wyciągnąć zupełnie różne wnioski, w zależności od swoich wcześniejszych przekonań.
Nie bez znaczenia jest też wpływ społeczeństwa i kultury. Normy społeczne, stereotypy czy przekazy medialne kształtują od najwcześniejszych lat nasze postrzeganie siebie i świata. Każdy z nas raczej słyszał hasła typu: „nie można być jednocześnie spełnioną matką i odnoszącą sukcesy zawodowe kobietą”. Takie schematy myślowe często funkcjonują w tle naszej świadomości, wpływając na decyzje i działania.
Badania psychologiczne potwierdzają, że blokujące przekonania mają silny wpływ na nasze życie, ponieważ działają automatycznie – nie kwestionujemy ich, lecz traktujemy jak „prawdy o świecie”. Dlatego tak trudno jest je rozpoznać i zmienić, nawet jeśli ewidentnie nas ograniczają.
Blokujące przekonania a życie zawodowe
Jak już wspomniałam, blokujące przekonania mogą odbijać się na każdej sferze naszego życia. Choć wydają się jedynie myślami, ich siła oddziaływania jest ogromna – kierują naszymi wyborami, wpływają na to, co czujemy i jak reagujemy na różne sytuacje. Jeśli dotyczą życia zawodowego, blokujące przekonania mogą skutkować:
- Unikaniem wyzwań
- Perfekcjonizmem i lękiem przed porażką
- Brakiem odczuwania satysfakcji z pracy
- Brakiem pewności siebie i niską samooceną
- Prokrastynacją i unikaniem odpowiedzialności
- Trudnością w nawiązywaniu relacji zawodowych
- Finansową stagnacją
- Brakiem równowagi między życiem prywatnym a pracą
- Ograniczeniem możliwości rozwoju zawodowego
- Wypaleniem zawodowym.
Warto zauważyć, że blokujące przekonania nie tylko ograniczają nasze działania, ale też stają się przyczyną wewnętrznych konfliktów i w konsekwencji wypalenia. Na przykład, jeśli z jednej strony pragniemy kariery pełnej wyzwań, ale z drugiej wierzymy, że „sukces wymaga poświęcenia życia prywatnego”, będziemy odczuwać chroniczny stres i frustrację.
Jak rozpoznać i zmienić blokujące przekonania?
Rozpoznanie blokujących przekonań nie zawsze jest proste, ponieważ działają one podświadomie i często wydają się „zdroworozsądkowe”. Jednak istnieją sposoby, które pomagają je zidentyfikować i skutecznie zmienić.
Obserwuj swoje myśli
Przede wszystkim zwróć uwagę na to, jakie myśli pojawiają Ci się w sytuacjach wywołujących stres czy lęk. Jeśli przed podjęciem nowego wyzwania słyszysz w głowie głos, który mówi „Nie dam rady” lub „Co inni o mnie pomyślą?”, przyjrzyj się temu. Często to właśnie w takich momentach ujawniają się blokujące przekonania.
Kwestionuj blokujące przekonania
Aby zmienić blokujące przekonania, trzeba najpierw je zakwestionować. Z pomocą przyjdą Ci m.in. takie pytania:
- Czy to przekonanie jest obiektywną prawdą, czy tylko moją interpretacją?
- Skąd się wzięło to przekonanie? Ktoś mi to powiedział czy sam/a to sobie wmawiam?
- Czy to przekonanie mnie wspiera, czy raczej ogranicza?
Poszukaj dowodów przeciwnych
Często przywiązujemy się do przekonań, ponieważ wydają się oczywiste. Zachęcam Cię jednak, by poszukać dowodów, które im przeczą. Na przykład, jeśli wierzysz, że nie jesteś wystarczająco dobra/y, przypomnij sobie sytuacje, w których odniosłaś/eś sukces lub zdobyłeś/aś uznanie innych.
Twórz wspierające przekonania
Zmiana blokujących przekonań wymaga zastąpienia ich bardziej wspierającymi. Na przykład, zamiast „Zmiana jest zbyt ryzykowna”, możesz przyjąć przekonanie „Zmiana to szansa na rozwój i nowe możliwości”. Pomocne są również afirmacje – pozytywne stwierdzenia, które powtarzane regularnie wzmacniają nowe schematy myślenia. Pamiętaj jednak, by nie uciec w pułapkę zastąpienia afirmacjami realnego działania!
Pracuj z coachem lub terapeutą
Czasami blokujące przekonania są głęboko zakorzenione i trudno poradzić sobie z nimi samodzielnie. W takich przypadkach warto skorzystać z pomocy specjalisty – coacha kariery lub terapeuty, który pomoże Ci zidentyfikować źródło przekonań i wesprze Cię w ich zmianie.
Zmiana przekonań to proces wymagający cierpliwości i konsekwencji, ale jest możliwa. Warto podjąć ten wysiłek, by móc realizować marzenia i żyć w zgodzie z własnymi wartościami, bez wewnętrznych ograniczeń.
Blokujące przekonania mogą skutecznie sabotować nasze marzenia i ograniczać rozwój. Choć powstają na bazie doświadczeń i wpływów zewnętrznych, to my decydujemy, czy nadal chcemy w nie wierzyć. Warto zastanowić się, które przekonania Cię wspierają, a które hamują Twoje działania. Zmiana nie jest łatwa, ale możliwa – wymaga odwagi, konsekwencji i czasem wsparcia z zewnątrz.
Jeśli czujesz, że to dobry moment na pracę nad swoimi przekonaniami, zapraszam do kontaktu. Sesje coachingowe pomogą Ci spojrzeć na siebie i swoje możliwości z nowej perspektywy.
