Rodzinna atmosfera w pracy to piękne hasło, które dla wielu okazało się prawdziwą pułapką. Miały być szczere rozmowy, wspólna kawa między klientkami, zaufanie. A skończyło się przekraczaniem granic, poczuciem wykorzystania, przeciążeniem, psychicznym zmęczeniem i nierzadko stratami finansowymi.
„Chciałam, by w naszej pracy panowała rodzinna atmosfera. Żeby wszyscy czuli się dobrze. I teraz to ja jestem tą, która czuje się źle we własnym gabinecie”. Takie słowa na konsultacjach wcale nie są rzadkością. Chciałaś stworzyć miejsce, do którego pracownicy i klienci będą przychodzili z przyjemnością. Zależało Ci na zgranym zespole, wzajemnej pomocy, swobodnej atmosferze. Doskonale pamiętasz, jak to było pracować pod presją, z ciągle niezadowoloną szefową. U Ciebie miało być inaczej. Miało…
Spis treści
ToggleDlaczego w zespole tak łatwo o pomieszanie ról?
W małym zespole codzienny kontakt i wspólne doświadczenia sprzyjają bliskim relacjom. Właścicielka bywa jednocześnie szefową, koleżanką i powierniczką, a pogodzenie tych ról staje się trudne, gdy trzeba zwrócić uwagę lub wyegzekwować ustalenia. Obawa przed zranieniem bliskiej osoby czy utratą jej sympatii może wtedy sprawić, że osobiste relacje zaczynają decydować o wymaganiach wobec pracowników.
Wyobraźmy sobie gabinet, w którym pracuje właścicielka i dwie kosmetolożki. Jedna z nich jest w gabinecie od początku jego działania. Razem z właścicielką przeżywała pierwsze sukcesy i pierwsze zwątpienia, pusty grafik, trudniejsze miesiące. Szybko zaczęły się również spotykać poza pracą, rozmawiać o prywatnych, często bardzo osobistych problemach.
Właścicielka zauważa, że od jakiegoś czasu pracownica zaniedbuje uzupełnianie dokumentacji pozabiegowej. Na początku przypomina jej o tym, obie obracają temat w żart, ale za obietnicą poprawy ze strony pracownicy nie idzie działanie. Szefowa każdego dnia odkłada poważną rozmowę, aż w końcu macha na to ręką.
Całą sytuację obserwuje druga z pracownic, z którą nie łączą właścicielki tak zażyłe relacje. Od niej wymaga się skrupulatności i terminowości. Widzi to i czuje, że to nie ok, a w jej głowie rodzi się pytanie, czy tu naprawdę liczy się profesjonalizm, czy raczej stopień zażyłości z przełożoną.
Jak faworyzowanie po cichu niszczy zaufanie w zespole?
Kilka tygodni później druga pracownica przestaje zgłaszać pomysły. Nie robi awantur, nie składa wypowiedzenia. Po prostu wykonuje swoje zadania i wychodzi punktualnie, bo nauczyła się, że nadprogramowy wysiłek niczego nie zmienia.
Tymczasem ta pierwsza, zaprzyjaźniona, prosi o zmianę grafiku, bo ma trudny okres. Potem o jeszcze jedną. Właścicielka się zgadza, bo jak powiedzieć „nie” komuś, kto widział Cię załamaną przy pustym kalendarzu?
W tej historii nie mamy czarnej postaci, bo nikt tak naprawdę nie ma tu złych intencji. Niestety, same dobre chęci nie wystarczą, by atmosfera sprzyjała pracy. Przy braku jasnych granic i oczekiwań bardzo łatwo o rozmywanie się ról. Płacą wszyscy, tylko każdy w inny sposób.
Czym różni się rodzina od zespołu?
Rodzina opiera się przede wszystkim na więziach osobistych, a zespół na wspólnych celach, podziale obowiązków i wynagrodzeniu. Bliskie relacje w pracy są wartościowe, ale nie powinny decydować o tym, kogo obowiązują zasady i od kogo wymaga się więcej.
Dwa sposoby bycia razem – wspólnota i wymiana
W rodzinie dajemy siebie innym, nie myśląc o wzajemności. Nie wystawiamy rachunku za pomoc i nie pytamy, co z tego będziemy mieć. W pracy jest inaczej – wiadomo, kto co wnosi, kto za co odpowiada i co za to dostaje. Psychologowie społeczni opisują to jako dwa różne sposoby układania relacji. Oba są dobre, ale każdy funkcjonuje w innych realiach.
„Jesteśmy jak rodzina” jako ukryta umowa
Kłopoty zaczynają się wtedy, kiedy te dwa systemy się mieszają. Hasło „rodzinna atmosfera w pracy” brzmi bardzo ciepło i niejedna osoba ulegnie jego magii. Niestety, zawiera w sobie również ukrytą umowę – tu się nie rozliczamy. W takim układzie prośba o podwyżkę może wydawać się brakiem wdzięczności, a odmowa przyjęcia dodatkowej zmiany staje się dowodem na nielojalność.
Badania nad kulturą organizacji pokazują, że język rodziny w firmie pełni często funkcję wspólnotową tylko pozornie, a w praktyce służy integrowaniu ludzi wokół oczekiwań pracodawcy. Rzadko wynika to ze złej woli, częściej z przyzwyczajenia, choć skutki są takie same.
Jest jeszcze jedna różnica. Z rodziny się nie odchodzi, a praca to relacja dobrowolna i warunkowa. Możemy zmienić gabinet, możemy zakończyć współpracę. Gdy ktoś mówi „jesteśmy rodziną”, ta możliwość nagle zaczyna przypominać zdradę.
| Rodzina | Zespół | |
| Wkład | Zwykle bezinteresowność | Ustala się, kto co robi i za co |
| Konflikt | Unika się, „bo nie wypada” | Rozwiązuje się według zasad |
| Odejście | Odbierane jak zdrada | Zwykła część zawodowej drogi |
| Ocena | Zależy od relacji | Zależy od ustaleń |
Jesteśmy jak rodzina, a ja zostaję po godzinach…
Jak rodzinna atmosfera zamienia się w nadgodziny i przysługi?
Zajrzyjmy w sedno problemu. Pracownica zostaje pół godziny dłużej, bo klientka się spóźniła. Raz, drugi, dziesiąty. Nikt nie prosił, ale też nikt tego nie liczy, bo to przecież normalne… Czy na pewno? W końcu pojawi się pytanie o to, czy tak już będzie zawsze. Pojawi się frustracja i poczucie bycia wykorzystywaną.
W gabinetach z tzw. rodzinną atmosferą takie sytuacje powtarzają się zaskakująco często. Darmowe nadgodziny, niewypłacone prowizje, odpisywanie wieczorem na wiadomości, zastępstwa w ostatniej chwili. Wszystko pod hasłem „gry do jednej bramki” i w poczuciu lojalności wobec „bliskich”.
Czy rodzinna atmosfera sprzyja wypaleniu?
Często niestety tak. Psycholog Christina Maslach, która od lat wspólnie z Michaelem Leiterem bada temat wypalenia, opisała sześć obszarów życia zawodowego. W ujęciu tej pary naukowców wypalenie rośnie wtedy, gdy w kilku z tych obszarów to, czego potrzebuje człowiek, rozmija się z tym, co daje mu praca:
- Obciążenie – czy ilość pracy jest do udźwignięcia, czy trzeba ciągle robić więcej niż się da.
- Kontrola – czy mamy wpływ na to, jak pracujemy, jak wygląda nasz grafik i jakie decyzje podejmujemy.
- Nagroda – czy nasz wysiłek jest doceniany i to nie tylko słowem, ale też pieniędzmi i możliwością rozwoju.
- Wspólnota – czy w pracy są relacje, w których czujemy wsparcie i przynależność.
- Sprawiedliwość – czy zasady dotyczą wszystkich jednakowo, a decyzje są przejrzyste.
- Wartości – czy to, co robimy, zgadza się z tym, w co wierzymy i co uważamy za ważne.
(Przeczytaj też Wypalenie zawodowe w branży beauty)
Kiedy spojrzymy w ten sposób łatwo zauważyć, dlaczego „rodzinna atmosfera” bywa zdradliwa. Ma dawać nam poczucie wspólnoty. I często daje. Ale gdy brakuje jasnych zasad, po cichu osłabia resztę obszarów. Trudno odmówić dodatkowych zadań „swoim” (obciążenie), ustalenia są nieformalne (kontrola), indywidualny wysiłek ginie w przekonaniu, że walczymy o wspólne dobro (nagroda), a reguły zależą od bliskości z szefostwem (sprawiedliwość). I jeszcze wartości. Jeśli w zespole deklaruje się troskę, ale w praktyce czas ludzi nie jest szanowany, uczy się ich, że słowa i czyny to dwie odrębne kwestie.
(Więcej o wartościach przeczytasz w artykule Praca w zgodzie z wartościami – jak ją znaleźć? )
Presja zaangażowania i praca emocjonalna w beauty
Badacze zwracają też uwagę na zjawisko, które łatwo przeoczyć. Dodatkowe zaangażowanie ponad obowiązki jest cenne, ale gdy staje się niepisaną regułą, zaczynamy ponosić realne koszty. Płacimy przeciążeniem, napięciem i poczuciem, że życie prywatne przegrywa z pracą.
W branży beauty dochodzi do tego jeszcze jedno. Cała nasza praca polega na byciu uważną, ciepłą i obecną dla klientki. To tzw. praca emocjonalna i sama w sobie męczy. Jeśli do tego dokładamy ciągłą emocjonalną dostępność wobec przełożonych i współpracowników, nie ma już przestrzeni, w której możemy po prostu odpocząć.
Jakie są sygnały ostrzegawcze dla pracownic?
Jeśli jesteś pracownicą, zwróć uwagę, czy dodatkowe godziny i rzeczy, które robisz dla gabinetu są zauważane, premiowane, czy raczej traktowane jak coś normalnego. Jeśli przy każdej próbie rozmowy o pieniądzach słyszysz jedynie argumenty o atmosferze i potrzebie pracy „dla wspólnego dobra”, to nie jest przypadek, a wyraźna czerwona lampka. I nie zrozum mnie źle, nie zachęcam Cię do tego, być wyciągała rękę po zapłatę za wszystkie drobne przysługi. Chcę jedynie uczulić Cię na to, byś nie pozwalała przekraczać swoich granic.
Jak rozpoznać, że w Twoim zespole rodzinna atmosfera stała się problemem?
Jeśli prowadzisz gabinet, warto czasem sprawdzić, ile pracownice robią „po cichu” i czy to jest naprawdę ich wybór. Nie chodzi o to, byś poczuła wyrzuty sumienia, tylko o spojrzenie z ich perspektywy.
Przyjrzyj się ostatniemu miesiącowi i zadaj sobie kilka pytań:
- Co pracownice robią ponad swoje obowiązki? Zastępstwa, dłuższe zmiany, odpisywanie klientkom po godzinach, dodatkowe sprzątanie, ogarnianie mediów społecznościowych, ogarnianie zamówień i inne.
- Ile to zajmuje im godzin? Wystarczy, jeśli oszacujesz to w przybliżeniu.
- • Czy te godziny zostały wynagrodzone lub choćby dostrzeżone? Czy ktoś kiedyś powiedział: „Dziękuję za Twoją inicjatywę / dodatkową pracę. Na przyszłość ustalimy, jak to rozliczyć”?
- Czy mogłyby powiedzieć „nie”? A jeśli mogłyby, to czy rzeczywiście by powiedziały? W rodzinnej atmosferze odmowa kosztuje więcej, więc brak sprzeciwu nie zawsze oznacza zgodę.
- Czy zrobiłabyś to samo na ich miejscu? Za tę samą stawkę, bez udziału w zysku, wpływu na decyzje w firmie i pewności, że ten wysiłek cokolwiek zmieni?
Na koniec pomnóż dodatkowe godziny przez stawkę godzinową pracownicy i zobacz, jaka kwota wychodzi. To ważna informacja, której w „rodzinnym” układzie zwykle nikt nie zbiera. Jeśli wynik Cię zaskoczy, to dobry moment, żeby ustalić zasady, zanim zaskoczy kogoś też Twoich pracowników.
Dlaczego tak trudno powiedzieć „nie” szefowej, z którą się przyjaźnię?
Granice w pracy a lęk przed odrzuceniem
Bo w Twojej głowie to „nie” dotyczy nie tylko danej prośby, a całej relacji. Gdy szefowa jest też osobą, której opowiadasz o rozstaniu z partnerem, problemach z dziećmi, chorobie rodzica czy lęku przed kredytem, odmowa pozostania na dodatkowej zmianie brzmi dla Ciebie niczym: „nie obchodzi mnie, co się z Tobą dzieje”.
Wiele z nas od dziecka uczono, że bycie zgodną, uległą, pozwoli nam zasłużyć na akceptację. Dlatego kiedy pojawia się ten moment, w którym potrzebujemy wyrazić swoje „nie”, uruchamia się w nas lęk, że ktoś się oddali, że relacja się zepsuje.
(Więcej o granicach w artykule Jak stawiać granice bez poczucia winy?)
Gdy bliskość i zależność służbowa się nakładają
Ludzie różnią się tym, jak oddzielają role. Jedni lubią mieć pracę i życie prywatne osobno, inni wolą je łączyć i żadna z tych strategii nie jest zła. Kłopot pojawia się, gdy dwie osoby w jednej relacji mają różne potrzeby, a jedna z nich ma więcej władzy. Wówczas zwykle wygrywa styl tej osoby, bo druga strona ryzykuje więcej, jeśli powie „nie”.
Gdy relacja staje się argumentem w rozmowie o pracy
Bywa, że w trudnej rozmowie pojawia się moment, w którym temat przestaje być ważny. Zaczęło się od grafiku, pieniędzy albo zaległej dokumentacji, a po chwili nikt już o tym nie mówi. Rozmowa przeskakuje na to, co się między nami wydarzyło, ile kto komu dał i czy ta druga osoba na pewno jest lojalna. Każda ze stron czuje się wtedy urażona i sięga po wspólną historię jako argument. Warto pamiętać, że nie jest to układ równy. Gdy robi to osoba mająca więcej władzy, druga strona zwykle się wycofuje, zanim zdąży powiedzieć, o co jej chodziło. Sprawa zostaje nierozwiązana, a do niej dochodzi jeszcze niewypowiedziana pretensja.
Jak powiedzieć „nie” w pracy bez psucia relacji?
Dobra odmowa, to odmowa krótka, rzeczowa i jasna. Nie stosuj zawiłych wyjaśnień i nie wchodź w tłumaczenie się. Powiedz konkretnie, o co chodzi i jakie z Twojej strony są możliwości. Oczywiście, że brzmi to prościej, niż wygląda w rzeczywistości, ale prowadzenie trudniejszych rozmów to umiejętność, którą zdecydowanie warto rozwijać. Poniżej kilka przykładów, które możesz ubrać we własne słowa.
Jeśli jesteś pracownicą:
- Gdy szefowa prosi, byś wzięła dodatkową zmianę – „Wiem, że grafik jest trudny, ale w tym tygodniu naprawdę nie dam rady”.
- Gdy chcesz porozmawiać o rozliczeniu – „Chętnie zostanę, tylko chciałabym wiedzieć, jak to u nas rozliczamy”.
- Gdy zostajesz po godzinach coraz częściej – „Ostatnio często zostaję dłużej. Czy możemy ustalić, jak to ma działać na stałe?”.
Jeśli jesteś właścicielką:
- Gdy odmawiasz zmiany w grafiku – „Rozumiem, że to dla Ciebie ważne, ale tym razem się nie uda. Zobaczmy, co da się zrobić w przyszłym tygodniu”.
- Gdy wracasz do zaległej sprawy – „Wiem, że ostatnio masz sporo na głowie. Dokumentacja musi być zrobiona do piątku. Czego potrzebujesz, żeby to się udało?”.
Zwróć uwagę, że żadne z tych zdań nie zawiera długiego uzasadnienia ani przeprosin. Im dłużej tłumaczysz, tym łatwiej druga strona znajdzie w Twoich słowach coś, z czym można polemizować. Warto też mówić o jednej sprawie naraz.
Jak być szefową, a nie koleżanką?
Jak rozdzielić rolę przyjaciółki i szefowej?
Wróćmy do właścicielki z naszej historii. Co ma zrobić z zaległą dokumentacją? Najtrudniejsze jest to, że musi rozdzielić dwie role, które przez lata łączyła.
Czy to znaczy, że powinna zrezygnować z budowania ciepłych relacji? Absolutnie nie. Tak jak nie musi udawać, że przyjaźń nie istnieje. Potrzebuje jedynie wiedzieć i jasno określić, w której roli mówi.
Jak przeprowadzić trudną rozmowę o błędach pracownicy?
Możesz powiedzieć, np.: „Jako Twoja przyjaciółka rozumiem, że masz teraz trudniejszy czas. Jako Twoja szefowa potrzebuję, żeby dokumentacja była uzupełniona do piątku, bo odpowiadam za nią prawnie i wobec klientek”.
To jedno zdanie jednocześnie zauważa pracownicę, nazywa oczekiwanie i wskazuje termin. Gorsza wiadomość jest taka, że ta rozmowa będzie niewygodna, a odkładanie jej nie sprawi, że będzie łatwiejsza. Zapłacisz za nią wtedy autorytetem wobec zespołu, zaufaniem drugiej pracownicy i własnym spokojem.
Dobra czy zła szefowa?
Pewnie pamiętasz, jak to było, kiedy zaczynałaś. Żadnej hierarchii, był wspólny cel. Wspólnie cieszyłyście się z pierwszych klientek, razem martwiłyście się o czynsz. Ta osoba była z Tobą, kiedy grafik świecił pustkami i nic dziwnego, że trudno Ci teraz powiedzieć jej, że coś nie działa.
Do tego dochodzi jeszcze jedna kwestia. Wiele właścicielek zakłada własny gabinet z postanowieniem, że chcą być inne niż ich byłe szefowe, że będą inaczej traktować swoich pracowników. Nie chcą podnosić głosu, kontrolować ani straszyć. Dlatego każda uwaga czy upomnienie, którego udzielają budzi w nich lęk, że stają się tym, kim tak bardzo być nie chciały. Wtedy włącza się myślenie, że stawianie wymagań jest jednoznaczne z byciem złą szefową.
To nie to samo. Zła szefowa to taka, która wymaga bez okazywania pracownikom szacunku, zmienia zasady w trakcie albo karze zespół swoim nastrojem. Dobra szefowa wymaga, ale mówi jasno, czego i dlaczego, i traktuje wszystkich według tych samych reguł. Możesz być ciepła i wymagająca jednocześnie, tylko trzeba się tego nauczyć, bo niestety większości z nas z tego nie szkolono.
Dwie role, dwa kapelusze
Jesteś jednocześnie przyjaciółką i szefową, i obie te role są dla Ciebie prawdziwe. Nie musisz żadnej z nich udawać ani ukrywać. Wystarczy, że będziesz wiedziała, w której akurat jesteś, i dasz to odczuć drugiej stronie.
Jako przyjaciółka słuchasz, wspierasz, pytasz, jak się czuje. Jako szefowa odpowiadasz za wyniki, jakość usług i sprawiedliwe zasady dla całego zespołu. Te role nie zawsze się zgadzają. Przyjaciółka rozumie, że ktoś ma trudny czas. Szefowa wie, że np. dokumentacja pozabiegowa musi być kompletna, bo odpowiada za nią wobec klientek i prawa.
Kiedy te role się mieszają, zaczynają się trudności. Rozmowa o błędzie zamienia się w rozmowę o relacji. Pomocne może być proste pytanie, które warto zadać sobie przed każdą trudniejszą sprawą – w której roli mam teraz podjąć decyzję? Jeśli chodzi o grafik, wynagrodzenie, jakość pracy czy obowiązki, rób to zawsze w roli szefowej.
Jak rozmawiać z pracownicą, która jest też Twoją przyjaciółką?
Choć chętnie odkładamy trudne rozmowy, nie warto tego robić. Z każdym mijającym dniem będą bowiem coraz trudniejsze, a Ty możesz zacząć tracić autorytet w oczach reszty zespołu. Dlatego rozmawiaj, kiedy tylko zauważysz, że jest taka potrzeba. A kiedy już to zrobisz, zadbaj o kilka rzeczy:
- Oddziel rozmowę od codzienności. Nie prowadź jej w przerwie między klientkami ani przy kawie, tylko w umówionym czasie, w spokoju.
- Zasygnalizuj od razu, że to rozmowa służbowa. Dzięki temu druga osoba wie, że nie chodzi o ocenę jej jako człowieka.
- Mów o faktach, bez ich interpretacji. Zamiast „ostatnio nie możesz się zorganizować”, powiedz: „dokumentacja z ostatnich dwóch tygodni jest niekompletna”.
- Ustal, co dalej. Termin, sposób sprawdzenia, ewentualna pomoc.
- Zostaw miejsce na perspektywę pracownicy. Może jest coś, o czym nie wiesz. Wysłuchanie nie oznacza automatycznej zgody, za to pozwoli Ci podjąć lepszą decyzję.
Nie musisz być chłodna ani sztywna. Możesz powiedzieć, że wiesz, że to nie jest łatwy czas, a jednocześnie jasno nazwać, czego potrzebujesz. Jedno nie wyklucza drugiego.
Co możesz zachować, a co warto oddzielić?
Dobra wiadomość jest taka, że nie musisz rezygnować z bliskości. Możecie się lubić, rozmawiać o życiu, dzielić radości i smutki. To sprawia, że praca w gabinecie jest przyjemna i nie ma w tym nic złego. Zadbaj jednak o to, żeby kilka spraw nie zależało od poziomu Waszej relacji:
- ocena pracy – stosuj kryteria takie same dla każdej osoby w zespole,
- grafik i obowiązki – trzymaj się zasad, nie względów osobistych,
- wynagrodzenie i prowizje – jasne kryteria, najlepiej spisane,
- konsekwencje – te same za podobne sytuacje.
Dobry test, to zadanie sobie pytania, czy gdyby na miejscu Twojej pracownicy była osoba, której tak dobrze nie znasz, to postąpiłabyś tak samo? Jeśli nie, to prawdopodobnie zażyłość wpływa na Twoje decyzję. I to jest naturalne. Warto jednak to zauważyć, bo inni pracownicy zauważą na pewno.
Czy można zwolnić przyjaciółkę?
Czasem trzeba. Jeśli współpraca nie działa, a próby naprawy relacji zawodowej nie przynoszą skutku, utrzymywanie takiego układu jest kosztem wszystkich – dla Ciebie, dla zespołu, dla klientek, a w końcu także dla samej pracownicy, która raczej czuje, że coś jest nie tak.
Nie ma sensu udawać, że to łatwe. I nie ma dobrej recepty, jak rozwiązać taką sytuację bez bólu. Co może pomóc?
- Nie zaskakuj. Jeśli wcześniej mówiłaś o problemach, jasno i konkretnie, decyzja nie będzie niespodzianką. Jeśli nigdy o nich nie rozmawiałaś, zanim zdecydujesz się zakończyć współpracę, zacznij od rozmowy.
- Oddziel decyzję od oceny człowieka. To, że nie układa się Wam współpraca, nie znaczy, że ta osoba jest zła. Powiedz to wprost.
- Nie obiecuj, że wszystko zostanie po staremu. Czasem przyjaźń przetrwa, czasem nie. Lepiej nie składać obietnic, co do których nie masz pewności, że je dotrzymasz.
- Zadbaj o formalności. To, jak możesz zakończyć współpracę, zależy od jej formy. Jeśli nie masz pewności, poradź się specjalisty i przyjdź przygotowana.
Jak zapobiegać takim sytuacjom od początku?
Warto wypracować kilka nawyków, które zdecydowanie są pomocne w utrzymaniu jasnych granic w miejscu pracy. Szczególnie, jeśli już pracujesz z ludźmi, których lubisz:
- zapisz podstawowe zasady współpracy (godziny, grafik, obowiązki, rozliczanie nadgodzin),
- umów się na regularne rozmowy jeden na jeden, żeby problemu nie nawarstwiały się,
- jeśli zatrudniasz znajomą lub przyjaciółkę, powiedz wprost na starcie, że w pracy obowiązują ustalenia, a w życiu prywatnym możecie być sobie tak bliskie, jak chcecie.
To ostatnie może i brzmi chłodno, ale w praktyce chroni obie strony. Dzięki temu, kiedy pojawi się problem czy trudność, dla nikogo nie będzie zaskoczeniem, że w pracy rządzą inne reguły, niż po godzinach.
Co zamiast rodzinnej atmosfery w pracy?
Bezpieczeństwo psychologiczne zamiast rodzinności
Jeśli nie rodzina, to co? Nie jest tak, że masz tylko dwa wyjścia i jeśli nie postawisz na rodzinną atmosferę w pracy, to musisz stosować model korporacyjny. Jest trzecia droga i badania nad zespołami dobrze ją opisują. Amy Edmondson nazwała ją bezpieczeństwem psychologicznym. To poczucie, że w pracy możesz zadać pytanie, przyznać się do błędu albo powiedzieć „nie” i nie zapłacisz za to ani relacją, ani swoją pozycją. W takich zespołach łatwiej uczyć się na błędach.
Zauważ, że nie chodzi o to, żeby było miło, a o to, żeby można było mówić prawdę. W rodzinnej atmosferze bywa odwrotnie – dla świętego spokoju wiele rzeczy pomijamy milczeniem.
Jak wygląda gabinet, w którym jest ciepła atmosfera i są granice?
Takie miejsce poznasz po tym, że panują w nim jasne zasady, ale ludzie traktują siebie wzajemnie z szacunkiem.
- Błąd jest tu informacją, nie pretekstem do personalnej oceny. Gdy ktoś przyzna się, że coś zrobił źle, pierwsze pytanie będzie brzmiało „co z tym zrobimy?”, zamiast „jak mogłaś?”. Dzięki temu problemy wychodzą na jaw od razu, zanim urastać do rangi katastrofy.
- O pieniądze i grafik można zapytać bez poczucia winy. Pytanie o rozliczenie godzin czy prowizję nie prowokuje urażonej miny ani wykładu o atmosferze. To po prostu zwykła rozmowa.
- „Nie” nie zmienia temperatury relacji. Masz prawo do uzasadnionej odmowy i wiesz, że nikt z tego powodu nie będzie manifestować złego nastroju.
- Docenianie Twojej pracy nie powoduje długu, który musisz spłacić. Podziękowanie, premia czy wspólna kolacja są wyrazem prawdziwego szacunku i nikt nie oczekuje, że się za to „odwdzięczysz”.
Na zakończenie
Szacunek do cudzych granic jest podstawowym warunkiem tworzenia pozytywnych relacji w miejscu pracy. Rodzinna atmosfera w pracy to piękne hasło, niestety często oznacza brak jasnych zasad i rozmywanie się tych właśnie granic. W konsekwencji zamiast gabinetu, w którym pracuje się z przyjemnością, dotyka nas frustracja, rozczarowanie, zawód. Budowanie dobrych relacji to rozmowy, w których nikt nie musi obawiać się wyrażenia swoich potrzeb, w których jedna osoba chce wysłuchać drugiej, a problemy rozwiązuje się, zamiast zamiatać je pod dywan. Jeśli chcesz wypracować taki sposób komunikacji w swoim zespole, zajrzyj do mojej oferty szkoleń.
FAQ
Nie zawsze, ale warto przyjrzeć się, co za nią stoi. Sama życzliwość i dobre relacje to zaleta. Niepokojące jest to, gdy hasło „jesteśmy jak rodzina” zastępuje umowy, jasne zasady wynagradzania czy rozliczanie nadgodzin. Zapytaj wprost, jak wygląda to w praktyce.
Dobra atmosfera opiera się na szacunku, zaufaniu i jasnych zasadach, a relacje zawodowe mają swoje granice. Rodzinna atmosfera często oznacza rozmycie ról. Ocenia się bliskość, a nie wkład, a odmowa lub krytyka bywają odbierane jak brak lojalności.
Może sprzyjać, zwłaszcza gdy towarzyszy jej brak jasnych zasad. Trudność w odmawianiu, nieformalne ustalenia, niedoceniony wysiłek i poczucie niesprawiedliwości to czynniki, które są związane z wypaleniem. W małych gabinetach, gdzie praca i relacje mocno się przenikają, ryzyko bywa większe.
Zacznij od potwierdzenia relacji, a potem nazwij konkretną granicę, np. „Chętnie Ci pomogę, ale w tym miesiącu nie mogę wziąć więcej godzin. Możemy omówić, jak to rozliczyć?”. Rozdzielaj sprawy zawodowe od prywatnych i ustalaj je jasno, najlepiej na piśmie.
Nie musisz rezygnować z ciepła. Ważne, żeby w sprawach pracy obowiązywały ustalenia, niezależnie od tego, jak blisko jesteście. Pomaga nazywanie, w jakiej roli mówisz („jako Twoja szefowa potrzebuję…”), regularne rozmowy jeden na jeden i zasady spisane przed pojawieniem się problemu.

Jestem pedagogiem, kosmetologiem i mentorką kryzysową. Pracując przez 20 lat w branży beauty doświadczyłam silnego wypalenia zawodowego i to stało się momentem przełomowym w moim zawodowym życiu. Wróciłam do swoich korzeni i wykorzystując wiedzę pedagogiczno – psychologiczną, zaczęłam pomagać innym specjalistkom z branży. Wspieram nie tylko w kryzysie wypalenia, ale też w budowaniu pozytywnej komunikacji w zespołach i rozwiązywaniu problemów interpersonalnych. Mówię językiem branży, bo ją rozumiem najlepiej. Byłam tam, gdzie dziś są moje klientki. Znam realia tej pracy, jej wyzwania i problemy, z którymi mierzą się na co dzień.


